Griep

Een onverwachte bedreiging

 Wat is influenza (griep)?

flu

Influenza wordt veroorzaakt door het influenzavirus
Influenza (in de volksmond “griep”) is een uiterst besmettelijke virale besmetting die tijdens de wintermaanden voorkomt onder de vorm van jaarlijkse griepuitbraken die 6 tot 8 weken duren. 

Griep kenmerkt zich door het plots opduiken en de snelle ontwikkeling van koorts en andere symptomen die het hele lichaam aantasten: hoesten, neusverstopping, keelpijn, spierpijn, rillingen/zweten, malaise, vermoeidheid en hoofdpijn.

Influenza tast vooral de bovenste en lage luchtwegen aan: neus, sinus, keel, long en middenoor. De acute ademhalingsmoeilijkheden veroorzaakt door het influenzavirus duren 5 tot 7 dagen. Ernstige hoestbuien en extreme vermoeidheid kunnen 2 tot 3 weken aanhouden.

Complicaties als gevolg van influenza kunnen bij iedereen voorkomen; dit zijn o.a. longontsteking, bronchitis, sinusitis, middenoorontsteking. Ouderen en mensen met een chronische long- of hartaandoening lopen evenwel een hoger risico om complicaties ten gevolge van griep te ontwikkelen. Kinderen hebben een hoger risico op acute middenoorontsteking.  

Top

 Oorzaak: het griepvirus

Griepvirussen hebben twee belangrijke troeven: een groot aanpassingsvermogen en een hoge besmettelijkheid. Dankzij het eerste kenmerk slaagt het griepvirus er elk jaar opnieuw in om ons immuunsysteem om de tuin te leiden. Kleine wijzigingen in de structuur van het virus maken het minder herkenbaar, waardoor we niet meer voldoende beschermd zijn om het meteen uit te schakelen. Wanneer het virus een geschikte gastheer overmeesterd heeft, vermenigvuldigt het zich razendsnel ter hoogte van de slijmvliezen van de luchtwegen. Via kleine druppeltjes die door niezen verspreid worden, kunnen personen uit de omgeving van de grieppatiënt snel besmet worden en op hun beurt het virus doorgeven. Op deze manier komt een griepepidemie tot stand.

Twee types griepvirussen zijn belangrijk: het influenza type A- en type B-virus. Het eerste type komt het vaakst voor en veroorzaakt over het algemeen een ernstiger ziektebeeld dan type B.

Type B komt alleen bij de mens voor.

Type A komt zowel bij mensen als dieren (vogels, varkens, paarden,...) voor en wordt verder ingedeeld in subtypes, gebaseerd op 2 verschillende eiwitten aan het oppervlakte van het virus: enerzijds het hemagglutinine (genummerd van H1 tot H16), en anderzijds het neuraminidase (genummerd van N1 tot N9). Sommige subtypes besmetten vooral mensen, andere subtypes vooral dieren. Wanneer twee virussen behorende tot verschillende subtypes op hetzelfde ogenblik een geschikte gastheer (varken bijvoorbeeld) besmetten, kan een volledig nieuw subtype ontstaan, dat erg besmettelijk kan zijn voor mens.

Wanneer een dergelijk nieuw virus bovendien ook relatief gemakkelijk wordt overgedragen van de ene persoon op de andere kan het aanleiding geven tot eenpandemie: een wereldwijde ernstige griepepidemie. Het verloop kan dan precies ernstig zijn omdat het een totaal nieuw sub-type virus betreft, waar nog niemand immuun voor is.

Top 

 Wie loopt risico op besmetting?

Iedereen loopt het risico om besmet te worden met het influenzavirus. Jaarlijks worden er 100 miljoen mensen besmet in alleen nog maar Europa, Japan en de Verenigde Staten. Tot 1 op 10 volwassenen en 1 op 3 kinderen kunnen jaarlijks met griep te kampen krijgen.

Hoewel influenza iedereen kan treffen, lopen bepaalde groepen een verhoogd risico om ernstige griepverwikkelingen te krijgen:

  • Ouderen (vanaf 65 jaar)
  • Personen met een verminderde immuniteit (bijv. door het HIV virus of door gebruik van corticosteroïden)
  • Personen die lijden aan een chronische ziekte zoals chronische long- of hartaandoeningen
  • Diabetespatiënten
  • Zwangere vrouwen  

Top 

 Hoe kan men griep diagnosticeren?

grippe4
  • plots voorkomen van de aandoening                                                 
  • hoge koorts, rillingen
  • hoest
  • intense spierpijn
  • hevige hoofdpijn
  • grote veralgemeende moeheid

Top

 Behandeling en preventie

Om de symptomen van influenza aan te pakken, grijpen veel patiënten naar geneesmiddelen die vrij verkrijgbaar zijn, zoals paracetamol, aspirine, middelen tegen hoest, enz.. Deze middelen pakken niet de onderliggende oorzaak van de ziekte aan,het virus, en dus verspreidt het griepvirus zich verder in de luchtwegen, wat het risico op complicaties verhoogt.

Maatregelen voor de griep toeslaat: vaccinatie

De preventiemaatregelen voor het influenzavirus focussen op vaccinatie en hebben tot doel om infectie te vermijden. Over het algemeen blijkt uit studies dat vaccinaties in 70 à 90% van de gevallen doeltreffend zijn. Maar vaccinatie is minder effectief bij bepaalde patiëntengroepen zoals ouderen (doeltreffendheid tussen 30 en 40%). Indien een nieuwe virusstam de kop opsteekt nadat het vaccin werd vervaardigd en verspreid, zijn personen die zich lieten vaccineren niet noodzakelijk tegen de nieuwe griepvirusvariant beschermd (mismatch).

Elk jaar buigt de Hoge Gezondheidsraad zich over de aanbevelingen wat betreft het gebruik van vaccinatie. De aanbevelingen variëren van land tot land, maar over het algemeen blijven campagnes beperkt tot de hoog risico groepen (ouderen, gezondheidswerkers en personen met onderliggende aandoeningen en bewoners van rusthuizen), internaten of andere instellingen waar er een reële kans op snelle verspreiding is. Iedereen kan echter kiezen voor vaccinatie, om zich te beschermen tegen griep.

Maatregelen eenmaal de griep er is: de behandeling met antivirale middelen

flu_treatment

“Als men door griep getroffen wordt, moet men zich zo snel mogelijk laten behandelen. Antivirale middelen bieden hiervoor een doeltreffende oplossing. Als men meteen de griepsymptomen heeft herkend en men zich dus snel kan laten behandelen, loopt men nog maar kans op een “halve griep”: nieuwe studiegegevens tonen namelijk aan dat je met orale antivirale middelen tot 50% minder lang ziek bent en nagenoeg 50% minder kans maakt op complicaties of om opgenomen te worden in het ziekenhuis, op voorwaarde dat de behandeling heel snel gestart wordt. Orale antivirale middelen zijn beschikbaar voor alle leeftijden en de behandeling wordt heel goed verdragen (weinig neveneffecten)”, aldus Prof. E. Van Wijngaerden (Afdeling Inwendige Geneeskunde KULeuven).

Top

 Wat u moet weten

flu_survey

Epidemieën en pandemieën

De meest voorkomende vorm van het influenzavirus is het Type A, en dit is tevens ook de boosdoener van de meest ernstige griepepidemieën en grieppandemieën.

In principe wordt ieder jaar een seizoensgriepepidemie waargenomen, hoewel de duur en graad van ernst ervan erg kan verschillen. Wereldwijde epidemieën, de zgn. pandemieën, komen om de 10 à 40 jaar voor en kunnen 25 tot 50% van de bevolking aantasten.

De meest ernstige griepuitbraken waarmee de wereld tot op heden werd geconfronteerd zijn:

1918-19:
Spaanse griep A (H1N1)

meer dan 30 miljoen overlijdens wereldwijd, waarvan 50% tussen de 20 en 50 jaar oud waren

1957-58 :
Aziatische griep A (H4N2)

1 miljoen overlijdens wereldwijd

1968-69 :
Hong-Kong griep A (H3N2) 

800 000 overlijdens wereldwijd

De impact van influenza

Het uitbreken van influenza houdt enorme gevolgen in voor de gezondheidszorg en voor de economie.

Gezondheidszorg

Doktersbezoeken nemen tijdens griepepidemieën toe met ongeveer 100%. Dit betekent een aanzienlijke overbelasting van het werk voor de artsen en een niet-verwaarloosbare kost voor de volksgezondheid.

De complicaties van influenza, zoals longontsteking, bronchitis en sinusitis, creëren bijkomende kosten voor de volksgezondheid, zowel als we kijken naar gehospitaliseerde als naar niet-gehospitaliseerde patiënten. Cijfers van hospitalen in de Verenigde Staten tonen aan dat de ziekenhuisopnames tijdens griepepidemieën toenemen met 100 tot 170%.

Economie

Ongeveer 10% van de afwezigheid door ziekte op de werkvloer, is te wijten aan influenza. Tijdens het griepseizoen in 1993-1994 nam het aantal afwezigen van het werk met 62% toe. Eenmaal terug op het werk, zegt 80% van de werknemers dat ze het gevoel hebben minder te presteren.

In het Noordelijk Halfrond alleen al lopen de jaarlijkse kosten door influenza op tot liefst 14 miljard USD (ongeveer 14 miljard €). 

Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid

In België neemt het WIV (Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid) deel aan het wereldwijd surveillancenet van de WGO (Wereld Gezondheidsorganisatie). De Wereld Gezondheidsorganisatie coördineert informatie-uitwisseling met 110 nationale influenza centra in de algemene, globale bewaking van influenza, en brengt advies uit over de vaccinatierichtlijnen tegen het virus.

Het nationale surveillanceprogramma van het WIV is gebaseerd op de samenwerking van peilartsen die neus- en keelstalen nemen en het aantal raadplegingen voor acute luchtwegeninfecties en griepsyndromen meedelen. Zo kan men snel de epidemische situatie, zowel regionaal als nationaal, opvolgen.

 Top