Osteoporose

Een sluipende aandoening

Wat is osteoporose?  

Osteoporosis

Osteoporose is een skeletaandoening waarbij de botmassa aanzienlijk afneemt, zodat de structuur van het bot verslechtert en de porositeit behoorlijk toeneemt.

Hierdoor worden de botten breekbaar en stijgt het risico op een fractuur.

Osteoporose kan zich zonder pijn ontwikkelen totdat er een bot breekt. De typische plaatsen waar fracturen optreden, zijn de femurhals, de wervels en de pols.

Top

Wat is de oorzaak van osteoporose ?  

Osteoporose is te wijten aan een verstoord evenwicht tussen de cellen die zorgen voor botvorming en de cellen die zorgen voor botresorptie. De afname van de botmassa wordt zo ernstig dat zelfs de activiteiten van het dagelijkse leven waarbij de botten in geringe mate worden belast, tot een fractuur kunnen leiden.

Wat kunnen de oorzaken van dit verstoorde evenwicht zijn?

  • Daling van het oestrogeengehalte in de menopauze
  • Levensstijl en voedingsgewoonten: roken, overmatig gebruik van alcohol, gebrek aan lichaamsbeweging, laag lichaamsgewicht, onvoldoende calciumopname in de darmen
  • Bepaalde ziekten of geneesmiddelen: chemotherapie, schildklierbehandeling, langdurige corticosteroïdenbehandeling, diabetes, chronische nieraandoening
  • Genetische factoren

Top

Zijn de genen verantwoordelijk voor osteoporose?  

Momenteel worden in het kader van het genetisch onderzoek studies uitgevoerd die zoeken naar genetische risicofactoren voor osteoporose. Elk gen dat betrokken is bij de vorming of het metabolisme van botweefsel, is van nature blootgesteld aan veranderingen die het risico op osteoporose kunnen verhogen.

  • De genen COL 1A1 en COL 1A2 op het chromosoom 17 zijn betrokken bij de aanmaak van collageen, een belangrijk bestanddeel van botweefsel.
  • Vitamine D speelt een belangrijke rol bij de vorming van botweefsel. Als de receptor van deze vitamine niet goed werkt, treedt op vroegtijdige leeftijd een lage botdichtheid op.

Top

Hoe osteoporose opsporen? 

Osteoporose kan relatief gemakkelijk opgespoord worden, op basis van de volgende elementen:

  • voorgeschiedenis
  • radiografische opnames
  • botdensiteitsmetingen
           - kwantitatieve computertomografie
           - kwantitatieve ultrasonometrie
  • DEXA: duale X-stralenabsorptiemetrie
  • Biochemische merkers voor botremodellering
        (serum+urine)
           – botaanmaak
           – botresorptie
  • FRAX: een instrument, gevalideerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) om het risico op een fractuur door osteoporose over een periode van tien jaar te berekenen

osteo_dia

Top

Hoe osteoporose behandelen?  

Bij patiënten met osteoporose of zelfs met ernstige osteoporose en fracturen streeft de behandeling er hoofdzakelijk naar om enerzijds nieuwe fracturen te voorkomen, en zo het verlies aan beweeglijkheid, algemene arbeidsongeschiktheid en de behoefte aan verpleging te vermijden, en anderzijds de pijn te verlichten en zo de levenskwaliteit van de patiënt te verbeteren.

De voornaamste behandelingen omvatten:

  • een verhoogde inname van calcium en vitamine D
  • hormoonsubstitutie (bijvoorbeeld oestrogenen)
  • selectieve oestrogeenreceptor-modulatoren (SERM) zoals raloxifen, dat de botresorptie vermindert
  • calcitonine (een hormoon dat door de C-cellen van de schildklier wordt geproduceerd), dat de osteoclasten remt
  • bisfosfonaten, die de osteoclasten remmen
  • parathormoon, die de het botaanmaak stimuleert
  • strontium ranelaat stimuleert de botaanmaak en vermindert de botafbraak
  • andere actieve stoffen die momenteel in klinische studies worden getest
  • extra lichaamsbeweging vormt een goede aanvulling van de behandeling

Top

Hoe osteoporose voorkomen?  

Een aantal maatregelen kan helpen om de progressieve afname van de botmassa die optreedt met de leeftijd, te voorkomen of minstens te vertragen. Deze maatregelen bestaan uit preventie, individuele verantwoordelijkheid en vroegtijdige opsporing door de arts.

 Preventie:

  • voeding, supplementen van calcium en vitamine D
  • lichaamsbeweging

 Vroegtijdige opsporing en behandeling door de arts:

  • diagnose
  • behandeling
Osteo-prevention

Top

Wat u moet weten  

  • Een derde van de vrouwen in de postmenopauze en één op de vijf mannen ouder dan 50 jaar lijden aan osteoporose.
  • Osteoporose wordt nog steeds veel te weinig gediagnosticeerd en behandeld, hoewel er behandelingen bestaan waarvan de werkzaamheid werd aangetoond. Men schat dat in België 600.000 postmenopauzale vrouwen osteoporose hebben, terwijl slechts 200.000 van hen worden behandeld.
  • Wervelbreuken zijn de meest voorkomende osteoporotische fracturen. Men schat dat slechts een derde van de wervelbreuken wordt gediagnosticeerd.
  • Ongeveer één op de vijf vrouwen ouder dan 50 jaar heeft één of meerdere wervelbreuken.
  • Vrouwen met een eerste wervelbreuk lopen vijf keer meer kans een nieuwe fractuur op te lopen in de 12 maanden volgend op de eerste fractuur. Daarom is de preventie van de eerste fractuur van essentieel belang.
  • Tegen 2050 zou het aantal osteoporotische fracturen van de femurhals in de wereld verdrievoudigd zijn en zouden er 6,3 miljoen gevallen bestaan (ten opzichte van 1,7 miljoen in 1990).

Top