Kanker

Een ongecontroleerde celgroei

Wat is kanker?  

Het woord “kanker” staat eigenlijk voor een hele reeks ziekten die meestal gepaard gaan met een kwaadaardig verloop. Deze ziekten kunnen onderling heel sterk verschillen en zich op verschillende plaatsen in het lichaam manifesteren naargelang het soort kanker.

Cancer

Ons lichaam is opgebouwd uit miljoenen bouwstenen, ook wel cellen genoemd. De verschillende soorten cellen in ons lichaam zijn georganiseerd in weefsels en in organen die allemaal een specifieke functie hebben. De cellen in ons lichaam moeten regelmatig vernieuwd worden of indien er groei nodig is van een weefsel of een orgaan, moeten er cellen worden bijgemaakt: dit noemt men celvernieuwing en celgroei. In normale omstandigheden is dit systeem in evenwicht.

Indien dit proces op een verkeerde, en in het geval van kanker op een ongecontroleerde manier gebeurt, ontstaat een tumor. Het woordje “tumor” betekent letterlijk zwelling: er is een ophoping van cellen in een bepaald weefsel of orgaan.

Wanneer de tumor door deze ontspoorde celgroei blijft groeien, gaat hij de weefsels en de organen in zijn nabijheid verdrukken, of er gaan ingroeien en ze ten slotte zelfs vernietigen.

De tumor kan ook kwaadaardige cellen gaan verspreiden in de bloedbaan en de lymfevaten (een soort afvoersysteem), waardoor ook op andere plaatsen in het lichaam tumoren kunnen ontstaan: dit noemt men uitzaaiingen of ook wel “metastasen”. Op dat ogenblik is de kanker reeds vergevorderd.

Sommige tumoren groeien snel, andere traag. Dit hangt af van verschillende factoren en legt uit waarom het verloop van kanker zeer verschillend kan zijn van de ene persoon ten opzichte van de andere.

Sommige kankers doen zich niet voor als een tumor, maar ontstaan direct in de bloedbaan; men noemt dit de zogenaamde bloedkankers (bv. leukemie).

Top

Welke zijn de oorzaken van kanker?  

Men weet nu dat er verschillende factoren meespelen in het ontstaan van kanker. Kanker ontstaat waarschijnlijk door een samenspel van deze factoren.

De volgende factoren spelen een belangrijke rol:

  • Omgevingsfactoren: dit begrip dient ruim opgevat te worden en omvat ondermeer de levenswijze (voeding, lichaamsbeweging, roken, blootstelling aan zonlicht, alcoholgebruik), maar ook externe factoren zoals de blootstelling aan radioactieve stoffen of giftige scheikundige producten (bv. pesticiden)
  • Erfelijk risico : ongeveer 5 tot 10% van alle kankers berusten op een fout in het genetisch materiaal die van bij de geboorte aanwezig is en dus door de ouders werd doorgegeven. Deze fout zorgt ervoor dat de betrokken persoon een heel hoog risico loopt om een welbepaalde kanker te ontwikkelen.
  • Infecties: bepaalde infecties, meestal veroorzaakt door virussen, kunnen het ontstaan van kanker in de hand werken.
  • Het immuunsysteem is een hele reeks van verdedigingsmechanismen waarover het lichaam beschikt om onder andere ook kanker af te weren. Indien dit systeem niet goed functioneert (bv. zoals in AIDS), kan kanker ontstaan. 

Top

Is kanker erfelijk?  

Alle gevallen van kanker berusten op een ontsporing van de celgroei die in normale omstandigheden door het genetisch materiaal wordt geregeld, en berusten dus op een fout in het genetisch materiaal. Maar daarom zijn niet alle kankers erfelijk.

Assistance

Erfelijke kanker

Ongeveer 5 à 10% van alle kankers berusten op een fout in het genetisch materiaal dat werd doorgegeven van ouder op kind. Voorbeelden hiervan zijn het BRCA 1 en het BRCA 2 gen. Deze genen werden recent ontdekt. Men weet ook dat vrouwen die dit defecte gen bezitten, een zeer grote kans hebben (ongeveer 85%) om borstkanker te ontwikkelen. Dit is echter een kleine minderheid van alle gevallen van borstkanker.

Een ander voorbeeld is het voorkomen van kanker van de dikke darm dat alweer berust op een erfelijk defect. Dit maakt 7 à 10% van alle gevallen van kanker van de dikke darm uit.

Anderzijds merkt men ook dat in bepaalde families kanker van de dikke darm meer voorkomt dan in andere. In deze gevallen weet men nog niet precies wat het werkelijke erfelijk defect is.


Niet-erfelijke (sporadische) kanker

De overgrote meerderheid van alle gevallen van kanker is niet erfelijk, maar is het resultaat van fouten in het genetisch materiaal die tijdens het leven ontstaan: dit zijn de zogenoemde “mutaties”. Met een mutatie bedoelt men een herschikking van het genetisch materiaal dat dan verkeerde informatie doorgeeft.

Deze mutaties kunnen spontaan ontstaan of onder invloed van schadelijke factoren van buitenaf, zoals roken, blootstelling aan giftige stoffen of invloed van de zon.


Top

Hoe kanker diagnosticeren?  

De technieken om kanker op te sporen zijn de volgende:

  • Bloeduitstrijkje onder de microscoop (bloedformule)
  • Bepaling van de bloedproteïnen en de immunoglobulines (antilichamen)
  • Sedimentatiesnelheid van de erythrocyten (sedimentatiesnelheid)
  • Opsporing van virale infecties (virale serologie)
  • Microscopisch onderzoek van het lymfeklierweefsel
  • Analyse van beenmergstalen of analyse van inwendige organen (biopsie)
  • Analyse van het cerebrospinaal vocht uit de schijfruimte (lumbale punctie)
  • Visuele verkenning van de buikholte (endoscopie)
  • Cytogenetische analyse van de chromosomen (identificatie van de genen op de chromosomen met behulp van fluorescentie microscopie)
  • Echografie, tomodensitometrie of beeldvorming met magnetische resonantie

Dankzij de moderne immunodiagnostische technieken, is het mogelijk om aan de hand van specifieke reacties van antilichamen, een classificatie van kankercellen op te stellen. Deze onderzoeken maken therapeutische prognoses mogelijk uitgaande van bepaalde geneesmiddelen en dragen zo bij tot een verhoging van de kans op genezing.

Top

Hoe kan kanker worden behandeld?  

Voor de behandeling van kanker kan men verschillende behandelingen gebruiken of met elkaar combineren. Welke behandeling zal worden toegepast, hangt af van het soort van kanker, hoever de kanker gevorderd is en ook van de toestand van de patiënt. We kunnen de volgende soorten behandelingen onderscheiden :

De heelkunde of chirurgie: de tumor zal worden weggenomen via een operatie. Soms neemt men niet alleen de tumor weg, maar ook het ganse orgaan waarin hij zich bevindt, en soms gaat men ook weefsel verwijderen uit de omgeving van de tumor (bv. lymfeklieren).

Radiotherapie : dit is het richten van een dosis radioactieve straling op de tumor of het aangetaste gebied. Hiervoor bestaan allerlei technieken naargelang de ligging, de soort en de uitgebreidheid van de tumor.

Chemotherapie: hieronder verstaat men de toediening van geneesmiddelen, meestal via intraveneuze weg (“baxters”), maar ook via orale weg (de mond). Deze geneesmiddelen zijn giftig voor cellen die in versneld tempo groeien, en gaan dus de tumorgroei afremmen of stopzetten. Meestal wordt een combinatie van verschillende geneesmiddelen gegeven.

Hormoonbehandeling: sommige tumoren groeien onder invloed van hormonen. Door deze hormonen te blokkeren met andere hormonen, kan men de stimulatie van de celgroei afremmen of stilleggen. Dergelijke behandelingen kunnen meestal oraal worden ingenomen.

Immuuntherapie: hieronder verstaat men deze middelen die het afweersysteem (of immuunsysteem ) gaan versterken of helpen om de kankercellen te verwijderen. Voorbeelden hiervan zijn interferonen, interleukines en monoklonale antilichamen.

Angiogenese-remmers:

Angiogenese is de vorming van nieuwe bloedvaten. Angiogenese is nodig bij de groei van weefsels omdat bouwstoffen, afvalstoffen en zuurstof anders te ver moeten diffunderen tussen de cel en een bloedvat. Diffusie kan maar als transportmechanisme gebruikt worden tot een bepaalde afstand, omdat het transport anders zo lang duurt dat de situatie onleefbaar is voor de cel. Zo kan een beginnende tumor slechts een kubieke millimeter groot worden, zolang hij geen angiogenetische factoren afscheidt. Als hij nog groter zou worden, zouden de cellen in het midden immers geen zuurstof, energie of bouwstoffen krijgen. Door de productie van angiogene factoren en dus de vorming van nieuwe bloedvaten kan hij wel groter worden.

angiogenesis

Angiogenese-remmers zijn behandelingen die trachten de vorming van bloedvaten rondom de tumor te stoppen, waardoor de tumor zonder voedingsstoffen komt te zitten waardoor de ontwikkeling van een tumor zou kunnen gestopt worden.

Supportieve behandeling: dit is een behandeling die toegepast wordt om de neveneffecten van de hierboven genoemde behandelingen te verminderen en het comfort van de kankerpatiënt te verbeteren. Voorbeelden hiervan zijn middelen tegen het braken en geneesmiddelen om de aanmaak van bloedlichaampjes te stimuleren. 

 Top

Hoe kan kanker voorkomen worden?  

Een gezonde levenswijze kan het risico op kanker verminderen:

  • Niet roken (passief-actief) 
  • Met mate alcohol gebruiken 
  • Overgewicht vermijden 
  • Een voeding rijk aan vezels alsook het dagelijks gebruik van verschillende porties groenten en fruit is aangewezen 
  • Overmatige en onbeschermde blootstelling aan de zon vermijden

Een vroegtijdige opsporing leidt tot meer kansen op genezing:

  • Raadpleeg bij vaststelling van iedere zwelling of nieuwe huidvlek uw huisarts 
  • Abnormale vermagering, vermoeidheid, koorts, stoelgangproblemen of aanhoudende hoest: raadpleeg uw huisarts 
  • Voor de vrouwen: doe iedere maand een zelfonderzoek van de borsten, laat regelmatig een uitstrijkje maken van de baarmoederhals 
  • Vanaf een bepaalde leeftijd is het aangewezen de stoelgang te onderzoeken op de aanwezigheid van bloed 
  • Voor mannen vanaf een bepaalde leeftijd wordt een regelmatig onderzoek van de prostaat aangeraden. Uw huisarts kan u hierover inlichten 

Top

Wat u moet weten   

  • In België krijgen er jaarlijks ongeveer 50.000 mensen te horen dat ze aan kanker lijden.
  • Dat per jaar in België 7000 nieuwe gevallen van borstkanker worden vastgesteld.
  • Dat op wereldvlak 12% van alle overlijdens te wijten zijn aan kanker.
  • Dat wereldwijd een derde van alle kankers zou kunnen voorkomen en een ander derde zou kunnen genezen worden, indien tijdig opgespoord en behandeld.
  • Van alle longkankers, 90% te wijten is aan roken.
  • Dat minder dan 1% van de niet-rokers overlijdt aan longkanker.
  • Dat het gelijktijdig gebruik van tabak en alcohol het risico op het krijgen van slokdarmkanker sterk verhoogt.
  • Overgewicht een risicofactor is voor borstkanker bij vrouwen en voor dikke darmkanker bij mannen.

Top

Het engagement van Roche in de strijd tegen kanke  

Roche is zeer actief op het gebied van kankerbestrijding.

Het doel van het onderzoek in kankerbestrijding is om steeds meer effectieve behandelingen tegen kanker te ontwikkelen door te zoeken naar geneesmiddelen die selectief de kankercellen van een bepaalde kanker gaan aanpakken.

Roche beschouwt het als haar missie om nieuwe geneesmiddelen ter beschikking te stellen die niet alleen doeltreffend zijn, maar ook minder nevenwerkingen hebben zodat de levenskwaliteit van de patiënten zo optimaal mogelijk behouden blijft, en ervoor zorgen dat de patiënten hun dagelijkse activiteiten zoveel mogelijk kunnen voortzetten. Ons motto is dan ook “targeting cancer with care”: op een doelgerichte en specifieke manier de kanker bestrijden met respect voor en behoud van de levenskwaliteit van de individuele patiënt.

Naast deze research en de producten die hieruit voortvloeien, engageert Roche zich ook in talrijke organisaties en projecten die rechtstreeks of onrechtstreeks bijdragen tot de behandeling van kanker. Roche geeft onder andere financiële ondersteuning aan patiëntenorganisaties en investeert in interessante kanker researchprojecten buiten het bedrijf.

Roche profileert zich duidelijk als partner in de gezondheidszorg en wenst dan ook samen te werken met alle partijen betrokken bij de behandeling van kanker, om al die patiënten die op één of andere dag met kanker geconfronteerd worden, hoop te kunnen geven.

Top