Anemie

als gevolg van kanker of kankerbehandeling

Oorzaken

Bloedarmoede bij kankerpatiënten kan meerdere oorzaken hebben:

  1. Een verminderde ijzervrijstelling; er is wel genoeg ijzer in het lichaam, maar het kan niet voor het inbouwen in het hemoglobine worden gebruikt
  2. De productie van de rode bloedcellen in het beenmerg wordt door de kanker geremd
  3. Er is te weinig erytropoëtine, omdat de erytropoëtineproductie in de nieren door de chemotherapie verstoord wordt
  4. De levensduur van de rode bloedcellen is ingekort
  5. Verborgen bloedingen; meestal in de maag of de darmen
  6. Foliumzuur en/of vitamine B12 tekort
Examination

Hoe vaak een anemie bij kankerpatiënten voorkomt, hangt af van het soort kanker, de behandeling, het stadium en de ziekteduur.

Ongeveer 60% van de kankerpatiënten lijdt aan bloedarmoede.

Vooral patiënten met baarmoederkanker, longkanker, teelbalkanker en non-Hodgkin lymfoom hebben bloedarmoede.

Helaas wordt de bloedarmoede bij kankerpatiënten niet altijd herkend of behandeld. Het is daarom belangrijk, dat de patiënt de arts informeert over zijn of haar vermoeidheid of andere klachten, die op een bloedarmoede kunnen duiden.

Als de bloedarmoede door de chemotherapie veroorzaakt wordt, dan is het zinvol de bloedaanmaak met de toediening van erytropoëtine te ondersteunen.

Hevige bloedingen bij een ongeval kunnen tot bloedarmoede leiden. 

In dit geval wordt het gebrek aan rode bloedcellen kortstondig met bloedtransfusies verholpen. 

 

Gevolgen

De gevolgen van bloedarmoede zijn in de eerste plaats een gebrek aan zuurstof in de weefsels, omdat het bloed niet voldoende zuurstof transporteert. Anemische patiënten zijn vaak duizelig, moe en duidelijk in hun prestatievermogen beperkt.

Meestal ontstaan er volgende klachten:

  1. Hart : versnelling van de hartslag, hartritmestoringen
  2. Longen : ademnood, verhoogde ademfrequentie
  3. Spieren : minder spierarbeid mogelijk door gebrek aan zuurstof
  4. Hersenen : slechtere waarneming, slechter kunnen denken, herkennen en herinneren
  5. Voortplantingsorganen : erectiestoornissen, zwakke of geen menstruatie
  6. Immuunsysteem : o.a. slechtere weerstand

 Vele patiënten lijden behalve aan bovengenoemde klachten, vooral aan vermoeidheid. Anemiepatiënten zijn soms zo moe, dat ze zelfs voor dagelijkse taken zoals zich wassen en aankleden te moe zijn. Deze vermoeidheid is een zware domper op de levenskwaliteit van de kankerpatiënten.

Therapie

Om de aanmaak van rode bloedcellen te stimuleren en daardoor de anemie te corrigeren, wordt naast het toedienen van ijzer voor de hemoglobinesynthese met succes recombinant humaan erytropoëtine (rhEPO) gebruikt.  Dit is een erytropoëtine dat niet door het lichaam wordt geproduceerd, maar qua structuur en samenstelling met het natuurlijke erytropoëtine overeenkomt. Het natuurlijke erytropoëtine wordt in de nieren geproduceerd en stimuleert de groei van de rode bloedcellen in het beenmerg.

Recombinant humaan erytropoëtine wordt al lang gebruikt en heeft zijn degelijkheid bewezen.  Deze recombinant gesynthetiseerde erytropoëtine wordt gentechnologisch aangemaakt en kan daardoor in grotere hoeveelheden geproduceerd worden. Voordien kon anemie enkel met bloedtransfusies behandeld worden, met al de daaraan verbonden risico’s.

Talrijke onderzoeken hebben aangetoond, dat erytropoëtine bij kankerpatiënten met anemie niet alleen de  hemoglobinewaarde verhoogt, maar dat ook het aantal bloedtransfusies kan worden verminderd of zelfs overbodig gemaakt.

Erytropoëtine wordt onderhuids ingespoten. Het synthetische erytropoëtine wordt algemeen goed verdragen. Zware bijwerkingen zijn zeldzaam.

Helaas werkt erytropoëtine niet bij alle kankerpatiënten, omdat er soms ook andere factoren zijn, die voor de bloedarmoede verantwoordelijk zijn. Ongeveer 60-70% van de patiënten ondervinden een duidelijke verbetering van de fysieke en psychische toestand. Ze zijn minder moe, wat tot een verbetering van de levenskwaliteit leidt.


   Recombinant humaan erytropoëtine (rhEPO):

    - is een hormoon door een bepaalde techniek artificieel kan geproduceerd worden,
    -
is een erytropoëtine dat  in de aanmaak met het menselijke hormoon overeenstemt.

  Behandelingsmogelijkheden: toediening van erytropoëtine om de aanmaak van bloedcellen te stimuleren.


 

Tips

De behandeling van de anemie is de verantwoordelijkheid van de arts.

Maar u kunt zelf ook iets doen om beter met de vermoeidheid te kunnen omgaan.

Rust

Plan per dag meerdere korte rust- en ontspanningsmomenten. Te veel rust en slaap daarentegen verminderen uw energie. Bij slaapstoornissen wendt u zich tot uw arts.

Activiteiten

Gebruik een dagboek om er achter te komen op welke momenten van de dag u het beste functioneert. Zo kunt u uw dagelijkse taken beter plannen. Doe alleen wat u werkelijk moet doen. Blijf, indien uw arts daarmee akkoord gaat, in beweging, b.v. door regelmatige korte wandelingen.

Voedsel

Eet regelmatig en zorg voor een vitaminerijke en mineraalrijke voeding met genoeg ballaststoffen. Vergeet niet voldoende te drinken. Ga eventueel naar een voedingsdeskundige.

Energie sparen

Zet prioriteiten. Reserveer energie voor dingen die voor u werkelijk belangrijk zijn. Schuw niet om hulp van familie, vrienden of verpleging aan te nemen of te vragen. Maak het u zelf makkelijker door bijvoorbeeld vele dagelijkse verrichtingen zittend te doen.

Kracht vinden

Beoefen die hobbies, die niet zo vermoeiend zijn, zoals bijvoorbeeld muziek luisteren of lezen. Neem de tijd voor zaken, die u leuk vindt en die u goed doen. Trek u  niet terug. Praat met mensen uit uw omgeving over uw gemoedstoestand. Soms helpt het om uw problemen en angsten met andere kankerpatiënten in zelfhulpgroepen te bespreken.


   Blijf actief, maar gun uw lichaam en geest ook rust en ontspanning.

   Let op een gezonde voeding en bewaar energie voor dingen, die u werkelijk belangrijk vindt.

 Top